Sirena jo baino askoz lehenago hasten da larriandi kimikoa , plangintza-, prebentzio-, prestakuntza- eta koordinazio-lan handia egiten da istripu bat gertatzeko probabilitateak murriztuz, eta azkenean gertatzen bada, erantzun eraginkor bat eukitzeko.
Hori izan zen Joana Egiluz Ibarguen Eusko Jaurlaritzako Babes Zibileko sailburuordeak “Istripu kimikoak eta industria-segurtasuna: jakin beharko genukeena” udako ikastaroan egindako hitzaldiaren ideia nagusietako bat. Ikastaroa joan den uztailaren 15ean egin zen, Donostian.
Haren hitzaldiak industria-segurtasunaren funtsezko dimentsio batean jarri zuen arreta: enpresen, erakundeen eta herritarren arteko harremanean eta balizko larrialdien aurrean prest egoteko eta elkarrekin lan egiteko.Hitzaldian, AVEQ-KIMIKAren ekimena eskertu zuen, Angela Fernandez buru zuela, baita foroan bildutako parte-hartzaile, erakunde eta adituen presentzia ere. Gizarteak maneiatu behar dituen ezagutz funtsezkoen artean dagoela ziurtasuna, planta kimiko bakoitzaren atzean aldez aurreko lan handia dagoen azpimarratu zuen hitzaldian: ekoizpen-sektorearen eta erakunde publikoen arteko ahalegin partekatua, arrisku-eszenatokiak aurreikustera, erantzunak planifikatzera, auditoretza zorrotzak egitera, profesionalak prestatzera, etengabeko simulakroak egitera eta gorabehera bakoitza zorroztasunez, erantzukizunez eta erabateko gardentasunez ebaluatzera bideratua.
Prebentzioa larrialdia baino askoz lehenago hasten da
Babes zibilari buruz hitz egiten denean, ohikoa da larrialdi-egoera bat dagoenean zer erantzun aktibatzen den pentsatzea. Hala ere, lanaren zati handi bat, hain zuzen ere, bat ere gertatzen ari ez denean egiten da.
Prebentzioak berekin dakar arrisku-egoerak aurreikustea, erantzunak planifikatzea, profesionalak prestatzea, simulazioak egitea, prozedurak berrikustea eta gorabeheretatik ikastea, etengabe hobetzeko.
Seveso araudiari lotutako industria-instalazioen kasuan, lan horrek garrantzi berezia du. Plangintzak aukera ematen du aldez aurretik ezartzeko nola jokatu istripu larrien aurrean, eta inprobisazio-tartea murrizteko, minutu bakoitza erabakigarria izan daitekeela.
Joana Egiluzek azaldu zuen bezala, prest egoteak ez du esan nahi arriskua desagertzen denik. Etengabe lan egitea esan nahi du, hura murrizteko eta ahalik eta erantzun azkarrena, koordinatuena eta eraginkorrena bermatzeko.
Lankidetza publiko-pribatua eta autobabeserako sarea
Funtsezko oinarria izan zen azken hamar urteetan Euskadiko enpresa kimikoen elkarteak (AVEQ-KIMIKA) eta Segurtasun Sailak lankidetza publiko-pribatuan egindako ibilbidea aitortzea.
Aliantza horri esker, larrialdi kimikoen aurrean herritarrak ohartarazteko sistema sare sendoa mantendu eta optimizatu da.
Txostengileak gogorarazi zuen lurraldeak goi-mailako SEVESO araudi zorrotzaren pean sailkatutako 32 instalazio dituela, eta horiek berariazko plangintza bat dutela: Kanpoko Larrialdi Planak (KLP), istripu larrien aurrean jarraitu beharreko jarduketak milimetrikoki bideratzeko diseinatuak. Gorabehera horiek praktikan oso urrunekotzat jotzen badira ere, benetako arriskua eta arrisku aurreikusia dakarte, beraz, plangintza zehatz batek ahalik eta tarte txikiena uzten dio benetako larrialdi-egoeretan inprobisatzeari.
Filosofia hori da Seguridad KIMIKA bezalako lankidetza-ekimenen arrazoia: SEVESO instalaziotik gertu bizi diren biztanleei zuzendutako informazioa etengabe hobetzea, nola jokatu behar duten uler dezaten erraztuz eta autobabesaren ehuna sektorearen, administrazioaren eta gizartearen artean partekatutako erantzukizun gisa indartuz.
Konfiantza publikoa ez da inprobisatzen edo eraikitzen gauetik goizera, larrialdiak eztanda egin duenean; egunez egun eraikitzen da, egiazko informazioaren, mezu argien, aurreikus daitezkeen arrisku-egoeren azalpenaren, ohartarazpen akustikoko sistemen (sirenak) funtzionamenduaren ulermenaren eta autobabeserako jarraibideen asimilazioaren bidez, non erantzun operatiboaren azkartasuna eta zehaztasuna erabakigarriak diren.
Udako ikastaro hau bezalako ezagutza elkartrukatzeko guneak sustatzea funtsezkoa da; izan ere, hainbat arlotako adituen topagune izateaz gain, informazio teknikoa herritarrengana hurbiltzen dute hizkuntza argi eta ulergarri baten bidez, pentsamendu kritikoa eta hausnarketa sustatuz eta gardentasunean sakonduz.
Plangintza zorrotza eta erantzunkidetasun-eredua bat
Bere hitzaldiari amaiera emateko, Egiluzek euskal lurraldearen prestakuntza orokorrari buruzko hausnarketa sendo bat eskaini zuen: Euskadik larrialdi larriari aurre egiteko beharrezko tresnak ditu, SEVESO araudiari lotutako industrietan kanpoko hogeita hamar bat larrialdi planek babestuta eta aldizkako berrikuspen oso zorrotzak eginda.
Aurrekoaz gain, larrialdiei aurre egiteko sistema sendo eta operatibo bat dago eguneko 24 orduetan, urteko 365 egunetan, SOS Deiak zerbitzuarekin, salbamendu-zerbitzuen, administrazioko eremuen, enpresen eta herritarren autobabes-kulturaren arteko zeharkako koordinazioaren funtsezko bermatzaile gisa.
Hala ere, hizlariak funtsezko ideia bat zehaztu nahi izan zuen: prest egotea ez da arriskua baliogabea dela onartzea. Prestatuta egoteak esan nahi du, larrialdirik ez dagoen normaltasun-aldietan, erakundeek, enpresek eta herritarrek etengabe lan egiten dutela arriskuak murrizteko eta erantzun koordinatu, arin eta eraginkorra hemateko.
Horrela, euskal eredua erantzunkidetasunaren oinarrietan finkatzen da: enpresek segurtasun industrialarekin duten ezinbesteko konpromisoa onartzen dute, administrazio publikoek plangintza eta laguntza zaintzen dute, herritarrek rol aktiboa eta kontzientea betetzeko beren autobabesean.
Asmo-adierazpen horrek laburbiltzen du euskal gizarte informatuagoa, prestatuagoa eta, ondorioz, askoz seguruagoa eraikitzen jarraitzeko sortutako ikastaroaren espiritua.
